කාන්තාවගේ පංච කල්යාණයෙන් එකක් ලෙසින් හිසකෙස් හැඳින්විය හැක. පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවෝ තම හිසකෙස් සම්බන්ධව වැඩි උනන්දුවක් දක්වති. ආසියාතික රටවලද පංච කල්යාණයට ලැබෙන්නේ මුල් තැනකි. විශේෂයෙන් ආසියාතික රටවල්වල රූ රජිණන් තොරද්දි පංච කල්යාණිය පිළිබඳ සැලකිල්ලක් දැක්වුවද යුරෝපා රටවල්වල මේ පිළිබඳ එතරම් සැලකිල්ලක් නැත.
වර්තමානයේදී හිසකෙස් සම්බන්ධ බොහෝ දෙනකුට ගැටලු පවතී. විශේෂයෙන් කාන්තාවෝ මේ ගැටලුවලින් විශාල ලෙස පීඩා විඳිති. කෙස් හිසෙහි පිහිටීමෙන් විශාල ප්රයෝජනයක් අත්වේ. හිසකෙස් පිහිටන්නේ හිස් කබල මතය. හිස් කබල ඇතුළත මිනිසාගේ ශරීරයේ වටිනාම ඉන්ද්රියන් පිහිටා ඇත. මේ නිසා හිසට උත්තමංගය ලෙස හැඳින්වේ. ඇස, කන, නාසය, දිව වැනි ඉන්ද්රියන් මෙන්ම මොළය ආදිය ද ආරක්ෂිතව හිස් කබල තුළ පිහිටා ඇත. මේ නිසා මෙයට උතුම් අංගය ලෙසින් හැඳින්වේ. මේ උතුම් වූ අංගයන්හි ආරක්ෂාවට හිස් කබල පිහිටා ඇත. එම හිස් කබලට උඩින් කෙස් පිහිටා ඇත. මේ නිසා කෙස් මගින් හිස් කබල ආරක්ෂා කෙරේ.
කෙස් ඉතා ලිස්සන සුළුය. වැටීමකින් තැලීමකින් හෝ යම් පහර වැදීමකදී හිසකෙස්වලට හිස් කබල ආරක්ෂා කරගත හැක. කෙස් නොමැති තැනකට පහරක් වදිනවාටත් වඩා කෙස් ඇති තැනකදී පහරක් වැදීමේදී ආරක්ෂාකාරී වේ. එමෙන්ම වැස්ස, අව්ව, පිත්ත වැනි ස්වභාවිකව මුහුණ දෙන තත්ත්වයන්වලදී ද හිසකෙස් හිස් කබල ආරක්ෂා කරයි.
හිස් කබල ආරක්ෂාව සඳහා කෙස් පිහිටා තිබුණ ද කාන්තාව බොහෝ විට කෙස් කබල පිළිබඳව උනන්දුව දක්වන්නේ රූපලාවණ්ය අවස්ථාවලදීයි. තම රූපය සුන්දර කර ගැනීම සඳහා කාන්තාව තම කෙස් වැටියට විවිධ වද දෙති. විශේෂයෙන් කාන්තාවෝ කෙස් ගසක් දවසකට ගැලවී ගියවිට දුක් වෙති. නමුත් දවසකට කෙස් ගස් සීයක් එකසිය පනහක් පමණ හැලීම සාමාන්ය දෙයකි. එය හිසකෙස්වල ප්රමාණය අනුව වෙනස් වේ. මිනිස් ජීවිතවල ආයු කාලය මෙන්ම කෙස් ගසෙහිද ආයු කාලයක් පවතී. මෙලෙස ආයු කාලය අවසන් වූ කෙස් ගස ගැලවීමෙන් අනතුරැව ඒ ගැලවී යන කෙස් ගස් මෙන්ම නැවත කෙස් වර්ධනය වීම සිදු වේ.
මෙලෙස නැවත ඇතිවන කෙස් ගස් නිසි ආකාරයෙන් වර්ධනය වීමට නම් ඒ කෙස් ගස් වැඩෙන පසුබිම ශක්තිමත්ව තිබිය යුතුය. වියලි හිසකෙස් කබලක්නම් කෙස් හොඳින් වර්ධනය වීම සිදු නොවේ. මේ නිසා හිස්කබල තෙතමනය සහිත පෝෂණීය හිස් කබලක් විය යුතුය. ගසකට පසක් අවශ්ය වන්නේ යම් සේද පෝෂණීය හිසකෙස් සඳහා ද සාරවත් පොළවක් (හිස කබලක්) අවශ්ය වේ.
හිසකෙස් ගොයම් ගසකට සමාන කළ හැක. ගොවියා කුඹුරෙහි ගොයම් ගස ආරක්ෂා කරන්නේ යම්සේද ඒ හා සමානව ආරක්ෂාව අප විසින් හිසකෙස්වලට ලබාදිය යුතුය. කේෂ කල්යාණයට හානි කරවන හිස්හොරි, උඳුගොව්වන් වැනි තත්ත්වයන් හේතුවෙන් හිසේ ඇති පෝෂණය නැති වී යයි. ඒවායින් හිසකෙස් ගැලවී යාමට පටන්ගනී. කෙස් කළඹේ පෝෂණය නැතිවී යයි. හිස් කබලේ ගුණාත්මකභාවය ද නැතිවී යයි.
හිසකෙස්වල පවතින තවත් ප්රබල ගැටලුවක් වන්නේ හිසකෙස්වල උකුණන් ලේඬීන් වැනි කුඩා සතුන් ඇතිවීමයි. මෙයින්ද හිසකෙස්වල ඇති පෝෂණය හීන වෙයි. මීට අමතරව ඇතැමුන් තුළ පවතින ලෙඩ රෝග හේතුවෙන් ද කලක් ගතවෙද්දී කෙස්වල විවිධ ප්රශ්න ඇතිවිය හැක. විශේෂයෙන් පීනස වැනි සරල රෝග මඟින්ද හිසකෙස් ගැලවී යාමට පටන් ගනී. එමෙන්ම හිසකෙස් සුදු වන්නට ද පුළුවනි. ආයුර්වේදයේ අකාල කාලිත්ය ලෙස සඳහන් වෙන්නේ මේ අකලට හිසකෙස් පැසීමය. අද වෙද්දී පාසල් යන ළමුන්ගේ, අඩු වයසේ පසුවන්නන්ගේ ද හිසකෙස් ඉදීමට පටන්ගෙන ඇත. පීනස රෝගයට අමතරව විවිධ කාලීන රෝග, නිව්මෝනියා වැනි තත්ත්වයන්හිදී හිසකෙස් ගැලවී යාමට පටන්ගනී. විශේෂයෙන් ඇඳටම වී සිටිය යුතු බරපතළ රෝග තත්ත්වවලදී මෙය බහුලව දැකිය හැක. විශේෂයෙන් පිළිකා වැනි රෝග තත්ත්වවලදී දෙනු ලබන ඖෂධ දිගු කලක් ගැනීමෙන් ද හිසකෙස් ගැලවී යාමට පටන් ගනී.
මීට අමතරව කාන්තාවන් විසින් විහින් කරගනු ලබන ඇතැම් ක්රියාවන් හේතුවෙන්ද කල්යත්ම හිසකෙස්වල ප්රශ්න ඇතිවීමට ප්රබල හේතුවක් වේ. අද බොහෝ කාන්තාවෝ තම සුන්දරත්වය රැකගැනීම සඳහා රෑපලාවන්යාගාරවල පිහිට පතති. එතෙක් පැවති තම දිගු නිරෝගී කෙස් කළඹ විවිධ තාක්ෂණික උපකරණයන්වලට හසුකර ගනී. බොහෝ කාන්තාවෝ වෙළඳපොළේ ඇති විවිධාකාකර ෂැම්පු වර්ග, කන්ඩිෂනර් වර්ග යොදා හිස සෝදති. නමුත් බොහෝවිට එවායේ ඇත්තේ රසායනික දුව්යයන්ය. ඒවා හිසකෙස්වලට අහිතකර වේ. මීට අමතරව රූපලාවණ්යාගාරවලදී හිසකෙස් රීබොන්ඩින් කිරීම, හිසකෙස් කර්ල් කිරීම, හිසකෙස් අයන් කිරීම, ස්ට්රේට් කිරීම වැනි නව විලාසිතා කිරීමෙන් සිදුවන්නේ හිස කෙස්වලට හානියකි. රසායනික ද්රව්යයන් කාලයක් තිස්සේ පාවිච්චි කිරීමෙන් හිස්කබල ආශ්රිත ප්රදේශයේ නිස්සාරණය වේ. ඇතැම් නව විලාසිතා කිරීමේදී විදුලි උපකරණ මඟින් විශාල උණුසුමකට හිසකෙස් ලක්කෙරේ. මෙවැනි අධික උෂ්ණත්වයකට හිසකෙස් ලක්කිරීමෙන් ඇතිවෙන්නේ විශාල හානියකි. එයට අධික උණුසමට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් නැත. මේ නිසා කෙස් ගස්වල මුල හැලීමට ලක්වේ.
ඇතැම් කාන්තාවෝ තම හිසකෙස් එක මිටට තදකර බැඳීමට පුරැදුව සිටිති. මෙයින් සිදුවන්නේ හිසකෙස් දැඩි ලෙස ඇදීමට ලක්වීමය. හිසකෙස්වල මුලට මෙයින් හානියක් සිදුවේ. ඇතැම් කාන්තාවෝ හිසකෙස් එක මිටට රබර් පටිවලින් ගැට ගසති. ඒ විතරක් නොව හිස සේදීමෙන් අනතුරුව හිසකෙස් වියලීමටත් පෙර තෙත හිසකෙස් එකමිටට ගැටගසා ගැනීමට පුරුදුව සිටිති. මෙයින්ද සිදුවන්නේ හිසකෙස්වලට දැඩි හානියකි.
කෙස් නිසි ලෙස වර්ධනය වීමට නොහැකි වන්නටද පෝෂණ ඌණතා තත්ත්වයන් ද දැඩි ලෙස බලපායි. අපි කොතෙකුත් දෑ ආහාරයට ගත්තද ඒවායේත් ඌණතා හේතුවෙන් හිසකෙස්වල වර්ධනයට අවශ්ය පෝෂණ පදාර්ථ නොමැති වීමෙන්ද කෙස්වලට හානි ඇතිවිය හැක. කෙස්වලට විටමින් වර්ග මෙන්ම ඛනිජලවණ ද, කැල්සියම් ද ඉතා අවශ්ය වේ. මේ නිසා ඒවා වැඩිපුර අඩංගු ආහාර ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. ගැබිණි කාන්තාවන්ගේ මෙන්ම දරුවකුට කිරි දෙන කිරි අම්මාවරැන්ගේද හිසකෙස් ගැලවී යාම ඒ කාලයේදී සිදුවිය හැක. එයට ප්රධාන හේතුව වන්නේ කැල්සියම් ඌණතාවයයි.
ආයුර්වේදයට අනුව කෙස්වලට ඉතා ගුණදායක ඖෂධය වන්නේ හිසකෙස්වලට තෙල් ගැල්වීමයි. නමුත් අද වෙද්දී බොහෝ අය අවුරැද්දකට එක් දිනකට පමණක් හිසට තෙල් ගැල්වීමට පුරැදුව සිටිති. ඒ සිංහල අලුත් අවුරැදු නැකැත් චාරිත්රයක් ලෙස පවතින හිස තෙල් ගැල්වීමේ දිනය දා පමණි. නමුත් හිසට තෙලක් දැමීම සඳහා දිනයක්, වේලාවක්, නැකතක් තිබිය යුතු වන්නේ නැත. එයට සීමා කළ යුතු තත්ත්වයන්ද නොවේ. අද වෙද්දී බොහෝ තරුණ පරපුර තෙල්වලට දක්වන්නේ දැඩි අප්රසාදයකි. හිසට තෙල් වෙනුවට ජෙල් ගෑමට, ක්රීම් ගෑමට පුරුදුව සිටිති. නමුත් මුදල් දී ජෙල් ගැනීමෙන් සිදුවන්නේ තම හිසකෙස්වල ගැලවී යාමට මාවතක් විවෘත කිරීම පමණි. මේ හිසකෙස් අකලට පැසීමෙන් තරුණ පෙනුම වෙනුවට මුදල් දී වියපත් පෙනුමක් ලබා ගනිති. මේවායේ ඇති අධික රසායනික ද්රව්ය කෙස්ගසට හානිදායක වේ.
ආයුර්වේදයේ සඳහන් වන ආකාරයට හිසට තෙල් ගෑම ඉතා වැදගත් වේ. මෙමගින් හිසෙහි ඇතිවන්නා වූ රෝග බොහෝමයක් සුව කර ගැනීමට හැකි වේ. හිසේ කැක්කුම දුරු කරයි. එමෙන්ම කෙස්වල මෘදු බව ඇති කරයි. හිසෙහි තෙල් ගැල්වීමෙන් කෙස් දිගු වේ. එමෙන්ම බොහෝ දෙනෙක් කළු හිස කෙස් සඳහා වැඩි ප්රියතාවයක් දක්වති. මේ නිසා ඉතා දිලිසෙන කළු පැහැකි කෙස් කළඹක් තෙල් ගැල්වීමෙන් ලබා ගත හැකිය. හිසට තෙල් ගැල්වීමෙන් හිසට පමණක්ම නොව ඇස, කන, නාසය වැනි ඉන්ද්රියන් ද ක්රියාශීලී කරයි. එමෙන්ම මුහුණ ද පැහැපත් වේ. මේ නිසා නිසි තෙලක් යෙදීම ඉතා වැදගත් වේ. අද වෙද්දී වෙළෙඳපොළේ විවිධ නාමයන් යටතේ හිසට ගල්වනු ලබන තෙල් විකිණීමට තිබෙන නමුත් මේ සියලු තෙල් වෙනුවට ඖෂධීය තෙලක් පාවිච්චිය යහපත්ය. හිසට ගැල්විය යුතු හොඳම තෙල වන්නේ තම නිවසේදීම සාදා ගන්නා ලද හින්දවූ තෙලකි. ඒ සඳහා තැඹිලි හෝ පොල් යොදාගත හැකිය. ආයුර්වේදයේ නිවසේ හින්දවනු ලබන මේ තෙල අත් තෙල ලෙස හැඳින්වේ. එසේ නැත්නම් පිරිසිදු පොල් තෙල් ස්වල්පයක් ආලේප කරන්න. මෙමගින් හිසකෙස්වල ඇතිවන විවිධ ලෙඩ රෝග මෙන්ම අකලට හිසකෙස් හැලීම ආදිය නැති කර හිසකෙස් වර්ධනය කිරීමට උදව් කෙරේ. තෙල් හිසෙහි ගැල්වීමට පෙර මඳක් උණුසුම් කොට තෙල් ආලේප කිරීමට හැකියාවක් ඇත්නම් එය වඩාත් සුදුසුය. හිසට තෙල් ගල්වද්දී උදේ වරැවේ ගල්වන්නටද අමතක නොකරන්න.
ආයුර්වේද වෛද්ය
ඩී.එච්. තෙන්නකෝන්
හිටපු අධ්යක්ෂක ආයුර්වේද ශික්ෂණ රෝහල - බොරැල්ල