කොන්ද පණ ඇති නිලධාරීන් ඕනෑම රටකට සම්පතකි. බොහොමයක් ආණ්ඩුවලට නම් මහ වාතයකි. නිලධාරීන් කෙළින් වැඩ කිරීම මහා වාතයක් හෝ පරාළ ඇණයක් හෝ ලෙසින් දකින්නේ ජරාවට බර, නාහෙට නාහන වැඩ කරන රටට හෙණ ගැහුවත් තමන්ගේ ඡන්ද ගොඩ වැඩි කරගැනීමට සිහින දකින දේශපාලනඥයන් පමණි. නිලධාරීන්ගෙන් නීතියට අනුව හරියට වැඩේ ගන්න දන්නා දේශපාලනඥයාට කිසිම නිලධාරියකු වාතයක් වන්නේ නැත. නිලධාරියා අනවශ්ය ලෙස පීඩනයට පත්වන්නේ ද නැත.
අප මේ ටික කිව්වේ ගම්පහ දිසා වන නිලධාරිනී දේවානි ජයතිලක මහත්මිය ගැන කතා කිරීමටය. ඇය කඩොලාන පරිසරය රැකගැනීමේ පරම චේතනාවෙන් රාජ්ය ඇමැති සනත් නිශාන්ත පෙරේරා මහතා සමඟ සෘජුවම ගැටුණාය. තම දැඩි විරෝධය පළ කොට සටන දිනුවාය. ඒ අනුව දේවානි ජයතිල දිසා වන නිලධාරිනිය වැටෙන්නේ කොන්ද පණ ඇති නිලධාරී කාණ්ඩයටය. ඇය තම රාජකාරිය දේවකාරිය සේ සලකා කටයුතු කරනු මුළු රටම දැකගත්තේය.
රාජ්ය ඇමැතිවරයා ද එහිදී තරමක් දුරට පාලනයකින් යුතුව ගැටලුව නිරාකරණය කරගැනීමට ඉදිරිපත් වීමද අපගේ සැලකිල්ලට ලක්වෙයි. කෙසේ වුවත් කඩොලාන පරිසරයක ක්රීඩා පිටියක් ඉදිකිරීම නීති විරෝධී ක්රියාවක් බව නිලධාරිනිය පෙන්වා දෙන තුරැ ඒ ගැන රාජ්ය ඇමැතිවරයා නොදැන සිටීම කනගාටුවකි. එහෙත් අදාළ බිම් කොටසේ කිසියම් හෝ ඉදිකිරීමකට රාජ්ය ඇමැතිවරයා ක්රියා කළොත් එය පරිසරයට එරෙහි නීති විරෝධී බලහත්කාරකමක් වන බවට කතා දෙකක් නැත.
දේශපාලන බලය අතේ තිබෙන විට බොහොමයක් මැති ඇමැතින්ට නීතියෙන් වැඩක් නැත. ඔවුන් ක්රියා කරන්නේ රටේ සියලු සම්පත් තමන්ගේ නමට ලියා ඇතැයි සිතාගෙනය. එවැනි දේශපාලනඥයන්ට රටේ පරිසරය ද පවුලේ බූදලයේම කොටසක් මෙන් පෙනී යයි. ඇළ, දොළ, ගංඟා, වනය, කඩොලාන මේ කිසිවක් ඔවුන්ට අදාළ නැත. තමන්ගේ ඡන්ද ගොඩ වැඩිකර ගැනීම සඳහා ඕනෑම ජරා ගොඩකට අත තැබීමට ඔවුන් පැකිළෙන්නේ නැත.
ඔවුන් එසේ ක්රියා කරන විට අමාරුවේ වැටෙන්නේ රාජ්ය නිලධාරීන්ය. ඇමැතිවරයා කියන කියන දේ නීතියට පටහැණිව හෝ සිදුකෙරෙමින් ඔහුගේ සිත් සතුටු කිරීම තමන්ගේ වගකීම යැයි හිතන රාජ්ය නිලධාරීහු ද වෙති. ඒ අර්ථයෙන් ගත් කළ දේවානී ජයතිලක මහත්මිය මුළුමහත් රාජ්ය තන්ත්රයටම ලබා දී ඇත්තේ ඉතා වටිනා ආදර්ශයකි. එවැනි නිලධාරීන් අද රාජ්ය සේවයට වඩවඩාත් අවශ්යව තිබේ.
සනත් නිශාන්ත වැනි රාජ්ය ඇමැතිවරයකුට නීතිය කියාදීම පහසු වැඩක් නොවේ. තමන් පවසන කාරණය කොතරම් නීතියට එකඟ සහ සාධාරණ වුවද එය බාධකයක් ලෙස ඇමැතිවරයා සලකන්නේනම් ඒවායින් පලක් වන්නේ නැත. එහෙත් මේ අවස්ථාවේදී දේවානි ජයතිලක රාජ්ය ඇමැතිනිය ගම්පහ දිස්ත්රික්කයේ ඉතිරිව තිබෙන සීයට එකයි දශම හයක වන ගහනය වෙනුවෙන් සටන් කරමින් කඩොලාන පරිසර පද්ධතියට හානි කිරීම වළක්වා ගැනීමට සමත් විය. එය රාජ්ය සේවයේම ජයග්රහණයකි.
එසේම තීන්දු ගැනීමේදී විද්යාත්මකව එය සිදු කිරීමේ වැදගත්කමත් ගමේ ගොඩේ මිනිසුන් කියන කියන විදිහට වැඩ කිරීමේ අවදානමත් තදින්ම ප්රකාශ කිරීම හොඳ පූර්වාදර්ශයක් සපයා දී තිබේ. ගමේ ගොඩේ පිරිස දේශපාලනඥයාට ඡන්ද ගොඩක් වීම හේතුවෙන් පරිසරය විනාශ වීමේ අයහපත් බලපෑම් ඔවුන් තේරැම් ගන්නේ නැත. පුංචි දූපතක පරිසර නීති මැද සිටින ජනතාවට ජීවත් වීමට තැනක් නැති බව පවසන තරමට සනත් නිශාන්ත ඇමැතිවරයා පෙළඹෙන්නේ ඒ අනවබෝධය හේතුවෙනි.
කෙසේ වුවද තමන්ට උවමනා වන දෙයක් එක රාජ්ය නිලධාරිනියකගේ විරෝධය නිසා අතහැර දැමීමට රාජ්ය ඇමැතිවරයා ක්රියා කරනු ඇතිදැයි සිතීම නම් අමාරැය. පරිසර හා වනජීවී සම්පත් ඇමැති එස්. එම්. චන්ද්රසේන මහතා වන නිලධාරිනියට ආරක්ෂාව ලබාදීමට ඉදිරිපත් වීම මෙහිදී වැදගත් වන්නේ එබැවිනි. වන අඥා පනතේ ශක්තියත් සනත් නිශාන්ත රාජ්ය ඇමැති එම නීතිය නොදන්නවා විය හැකි බවටත් ප්රකාශ කරමින් එම නිලධාරිනිය සිදු කළ දේ හරි බව පැවසීමට වනජීවී ඇමැතිවරයා ඉදිරිපත් වීම මෙවැනි නීතිගරැක නිලධාරීන්ටත් පොදුවේ රාජ්ය නිලධාරී යාන්ත්රණයටත් ප්රබල ශක්තියකි. එසේම මේ නිලධාරිනිය වෙනුවෙන් තමන් සියලු දෙනාම පෙනී සිටින බවට තොරතුරැ හා සන්නිවේදන ඇමැති බන්දුල ගුණවර්ධන ඇමැතිවරයා ද ප්රකාශ කර තිබීමත් අගය කළ යුතු බවද සඳහන් කරමු.
දේශපාලනඥයන් ඕනෑ තරම් මේ රටේ වෙසෙති. පඳුරකට ගැසුවොත් දෙතුන් දෙනකු විසිවන තරමට සිටිති. එහෙත් රටට සැබෑවටම ආදරය කරන රටේ සම්පත් රැකගැනීමට කටයුතු කරන නීතිගරැක නිලධාරීන් රකින දේශපාලනඥයන් හිඟය. අප මුලින් කිව්වාක් මෙන් ඇතැම් රජයේ නිලධාරීහු ද දේශපාලන බලවතුන්ගේ අතකොලු බවට පත්ව සිටිති. රටට අවශ්ය වන්නේ දේවානි ජයතිලක වැනි නීතිගරුක, කෙළින් වැඩ කරන නිලධාරීන්ය. එවැනි නිලධාරීන් රැකැගැනීමට, ඔවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට ශක්තියක් ඇති දේශපාලනඥයන්ය. මේ සුසංයෝගය රටට කවදාවත් විනාශයක් ගෙන නොදෙන වග සහතිකය.